Aktualności

Zapisz się na nasz newsletter!

Oświadczenie
captcha 

Paktem Amsterdamskim nazywa się dokument uzgodniony podczas nieformalnego spotkania odpowiednich ministrów krajów członkowskich UE oraz przedstawicieli różnych organów europejskich związanych z rozwojem przestrzeni miejskich. Dokument ten określa główne cele i założenia (co uważa się za formalne rozpoczęcie) Programu dla Miast i Terenów Miejskich Unii Europejskiej (Urban Agenda for the EU).

Głównymi założeniami Programu jest poprawa sposobu finansowania oraz udoskonalenie przepisów europejskich dotyczących rozwoju przestrzeni miejskich. Ma się to odbyć bez powoływania nowych instytucji lub wdrażania nowych aktów prawnych, ale raczej poprzez dostosowanie obecnie istniejących instrumentów, tak by były one bardziej skuteczne. Pakt zakłada powstawanie grup stworzonych przez dobrowolnie współpracujące ze sobą w ramach Programu władze miejskie, przedstawicieli władz centralnych i europejskich oraz organizacje pozarządowe, które rozpoznane zostały jako źródło innowacyjnych rozwiązań. W konsekwencji zawiązania się takich grup, organy władz miejskich (samorządowych) oraz lokalne organizacje pozarządowe będą miały bardziej bezpośredni wpływ na kształt dokumentów prawnych UE dotyczących przestrzeni miejskich. Całość ma służyć bardziej zrównoważonemu rozwojowi terenów miejskich, które są zamieszkiwane obecnie przez ponad 70% ludności UE (przewiduje się ciągły wzrost) i są kluczowe dla rozwoju gospodarki wspólnoty.

Priorytetowymi zagadnieniami uwzględnionymi w zmianach legislacyjnych mają być zarówno tematy związane z ekologią (gospodarka okrężna, jakoś/czystość powietrza) jak i problemami społecznymi (mieszkalnictwo, integracja migrantów, mobilność miejska). Zmiany w regulacjach prawnych UE powinny uwzględniać innowacyjne rozwiązania z naciskiem na partycypacje mieszkańców oraz demokrację bezpośrednią, rewitalizację obszarów zdegradowanych, solidne planowanie przestrzenne ukierunkowane na ludzi i lokalne problemy.

Dodatkowymi celami jest integrowanie i propagowania wiedzy na temat miast poprzez istniejące już Europejskie Sieci Wiedzy i Komitety, a także zacieśnianie współpracy w ramach stowarzyszeń miast np. EUROCITES.  

 

Pakt Amsterdamski – streszczenie dokumentu

Pakt Amsterdamski jest dokumentem stworzonym i przyjętym podczas nieformalnego spotkanie wysokich rangą członków agencji europejskich, ciał doradczych (wiceprezydnet Unii Energetycznej, Europejski Komisarz ds. Polityki Regionalnej, Komitet Regionów (CoR), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EESC), Europejski Bank Inwestycyjny (EIB), stowarzyszenie EUROCITIES, Rada Gmin i Regionów Europy (CEMR), Europejska Sieć Wiedzy o Miastach (EUKN), URBACT) oraz odpowiednich ministrów krajów członkowskich Unii Europejskiej. Są to uzgodnienia będące formalnym rozpoczęciem Programu dla Miast i Terenów Miejskich Unii Europejskiej (Urban Agenda for the EU ) i mają za zadanie opisanie jego głównych założeń oraz stworzenie pierwszego planu roboczego.

W preambule dokumentu wykazuję się potrzebę integracji działań na rzecz przestrzeni miejskiej jako najbardziej zaludnionej oraz najbardziej istotnej gospodarczo części UE, przy jednoczesnym wyróżnieniu zagrożeń związanych z jej niezrównoważonym rozwojem. 

W programie określono jego cele i związane z nimi priorytety i tematykę.

Główne cele programu zostały ujęte w trzech filarach (paragraf 5):

  1. lepsze prawo europejskie dla miast, jednakże bez konieczności tworzenia nowych regulacji (Program dla Miast UE ma proponować poprawki już w istniejących regulacjach lub nadzorować nowe tworzone);
  2. identyfikacja, wsparcie, integracje obecnie istniejących środków finansowych przeznaczonych dla przestrzeni miejskich (nie przewidywane jest tworzenie nowych form finansowania);
  3. integracja i wymiana wiedzy związanej z rozwojem terenów miejskich.

Realizacja tych celi ma przede wszystkim pomóc w:

  1. ograniczeniu legislacji europejskiej i jej wpływu na tereny miejskiej oraz organów władzy miejskiej;
  2. poprawie dostępu do środków finansowych UE dla organów władzy miejskiej;
  3. dostępie dla organów władzy miejskiej i innych do kompletnej wiedzy i dobrej praktyki rozwoju terenów miejskich.

W dokumencie wymienia się listę priorytetowych zagadnień (paragraf 10) które powinny być rozważane/uwzględnione w Programie i być dla niego tematami przewodnimi. Są nimi (z zastrzeżeniem przypadkowej kolejności):

  1. włączenie/integracja migrantów i uchodźców;
  2. jakość/czystość powietrza;
  3. bieda miejska;
  4. mieszkalnictwo;
  5. gospodarka okrężna;
  6. praca i umiejętności w lokalnej gospodarce;
  7. adaptacja do zmian klimatycznych;
  8. transformacja energetyczna;
  9. zrównoważone użytkowanie ziemi oraz rozwiązania w oparciu o procesy naturalne;
  10. mobilność miejska;
  11. transformacja cyfrowa;
  12. nowoczesne i innowacyjne przetargi/zaopatrzenie publiczne.

Dodatkowo dokument przytacza listę kluczowych aspektów/tematów które należy uwzględnić podczas realizacji wybranych programowych priorytetów poprzez współprace/partnerstwo z mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi (NGO), biznesem i instytucjami wiedzy i nauki (paragraf 12). Są to:

  1. efektywne zarządzanie miejskie z uwzględnieniem partycypacji obywateli oraz nowoczesnych modeli zarządzania;
  2. zarządzanie i współpraca ponad granicami administracyjnymi (miejsko-wiejska, miejska-miejska(aglomeracyjna);
  3. solidne i strategiczne planowanie przestrzeni miejskiej w oparciu o zasady relacji lokalnej przestrzeni/miejsc oraz ukierunkowanej na człowieka/osobę. (place-based and people-based approach);
  4. demokracja bezpośrednia;
  5. podejścia innowacyjne w tym Smart Cities;
  6. zmiany społeczne i behawioralne, promowanie równego dostępu do informacji, równości płci i usamodzielnienia się kobiet;
  7. rozwój i związane z tym wyzwania i szanse, małych i średnich wielo-centrycznych obszarów miejskich;
  8. regeneracja przestrzeni miejskiej, z szczególnym uwzględnieniem aspektów społecznych, ekonomicznych, przestrzennych i kulturowych; odzyskiwanie terenów poprzemysłowych w celu ograniczenia wykorzystania terenów zielonych;
  9. adaptacja do zmian demograficznych i migracji;
  10. zapewnienie zadawalającego poziomu usług publicznych;
  11. nadanie wymiaru międzynarodowego poprzez uwzględnianie nawiązań do Nowego Planu Przestrzeni Miejskich (Habitat III) ONZ, Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ, oraz ustaleń Konferencji ONZ w sprawie zmian klimatu (Paryż 2015).

 

Role krajów członkowskich, instytucji oraz obywateli

Następne rozdziały skupiają się na opisaniu sposoby dobrowolnej współpracy (Rozdział IV paragraf 16-21) oraz ról krajów członkowskich, władz miejskich, Komisji i Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz społeczeństwo obywatelskiego, instytucji wiedzy i nauki, biznesu. Kraje członkowskie zobowiązuje się do wdrażania idei Programu dla Miast i terenów miejskich, spotykania się odpowiednich ministrów nie rzadziej niż raz na 18 miesięcy, uwzględnieniu konkluzji konferencji ONZ Habitat III.

Władzom miejskim nadaję się bardziej aktywny udział w strukturach EU w działaniach związanych z głównymi celami Programu dla Miast i terenów miejskich. Zachęca się do korzystania z wiedzy i zasobów Europejski sieci Wiedzy o Miastach oraz zaciśnięcia współpracy w ramach stowarzyszeń EUROCITIES i im podobnym.

Komisję Europejską wzywa się do podjęcia aktywnej roli kontynuowania implementacji Programu w ramach istniejącego budżetu, przyjęcia kierunku swych akcji zgodnym z Programem, przygotowania rozwiązania określanego jako „jedno okienko” dla spraw związanych z Programem i ich dobrowolnych partnerów, uwzględnianiu rekomendacji członków Programu przy tworzeniu nowej legislacji, instrumentów i inicjatyw oraz do zaciśnięcia współpracy z organami władz miejskich.

Parlamentowi Europejskiemu dziękuje się z aktywny wkład przy powstawaniu Programu, przyjęciu nacisku na regulacje prawne wzmacniający wpływ terenów miejskich na politykę UE, rozważenie rekomendacji Partnerów Programu przy tworzeniu lub poprawianiu legislacji UE.

Europejski Bank Inwestycyjny zaprasza się do dalszego wsparcia rozwoju terenów miejskich przy użyciu obecnych podsianych rozwiązań i korzystania z wiedzy pozyskanej w ramach Programu na temat zrównoważanego rozwoju terenów miejskich.

Uznaje się społeczeństwo obywatelskie jako współtwórców innowacyjnych rozwiązań dla wyzwań miejskich, co przyczyni się do umocnienia demokracji w EU..

Ostatnim elementem Paktu Amsterdamskiego jest tzw. plan roboczy dla Programu. Opisuje on sposób zarządzania Programem, szczegółowy opis priorytetów i powiązanych z nimi konkretnymi rozwiązaniami. Opisane jest też sposób formowania się współpracujących ze sobą grup (5 miast, 5 krajów, komisja europejska, EBI i postali partnerzy) w celu poprawy prawa i finansowania w zakresie jednego lub kilku priorytetów.

{JW}